Đọc Sách Mà Được Thiền !!!

Các bạn !!!

Mình vừa nhận được thư của bạn đọc Thanh Quang ở Hà Nội...Trong thư, Thanh Quang cho biết, nhân đọc sách của mình và nghe youtube mà "được thiền"...!!!

Theo mình, một người nhân đọc sách, nghe youtube mà được thiền, người này thuộc loại "hàng hiếm" trên đời...Bởi lẽ, phần lớn người tu hành, muốn được thiền, đa số phải học tập để giác ngộ, thiền tự sanh...hoặc, một số người do công phu miên mật nên tâm thức dừng lặng vì thế được thiền...!!!

Xin chúc mừng Thanh Quang, tin này làm mình cũng vui lây...Vì, ít ra những gì mình viết trong sách cũng đã có thể giúp bạn đọc cảm nhận và gặt hái thành quả bước đầu...!!!

Về các thắc mắc của Thanh Quang, xin được giải thích như sau:

1- Được thiền:

a) Tất cả hữu tình, khi tâm thức dừng lặng, các thiền thú lần lượt xuất hiện...Hình ảnh được thiền khi Thái Tử tham dự Lễ Tịch Điền cùng Vua Cha lúc chín tuổi là một ví dụ...!!! Và thời lượng thiền trú, thứ lớp các thiền thú mà tâm cảnh đạt đến tuỳ thuộc vào ngưỡng huân lắng tâm thức...!!!

b) Không nhất thiết người được thiền khi ngủ thiền trú chấm dứt như Thanh Quang đã viết mà, có đôi khi trong giấc ngủ tâm thức vẫn an trú trong thiền, chỉ vì lúc đó tâm thức không ghi nhận được...Giống như tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ, ta ngủ hay thức nó cũng gõ đều đặn, nhưng lúc ngủ, các căn tạm đóng nên ta không ghi nhận tiếng tích tắc của nó...!!!

c) Sơ thiền có năm chi gồm: Tầm (giác), tứ (quán), hỉ (vui vẻ), lạc (an lạc), nội tĩnh nhất tâm (an định)...Hiện tượng ý căn hoạt động linh mẫn, nhạy bén...vv...như bạn đã mô tả chính là hoạt dụng từ giác quán của thiền đầu tiên...!!!

d) Khi một thiền thú nào đó viên mãn thì một số thiền chi của thiền thú đó cũng mất đi do "trạng thái bão hoà" tâm thức...Thông thường: Sơ thiền đủ năm chi, nhị thiền còn ba (mất giác quán), tam thiền còn hai (mất hỉ còn lạc), tứ thiền cả lạc cũng tịch diệt (bất khổ bất lạc)...Vì thế, chuyện các thiền chi lần lượt mất đi là lẽ tự nhiên của tâm thức...Giống như người nghèo khổ, bỗng dưng được khối tài sản lớn, vừa được khối tài sản người ấy vui vẻ, an lạc, tính toán, nói cười sung mãn...vv...Sau một thời gian, tâm thức bão hoà, tính toán nợ nần không còn (hết giác quán), niềm vui cũng mất (mất hỉ), lạc thú có tiền cũng không xuất hiện (mất lạc), trở lại đời sống bình thường (li hỉ trú xả), tâm trạng lo sợ nghèo đói cũng "cao chạy xa bay" (bất khổ bất lạc)...!!!

2- Tứ gia hạnh:

Đây là pháp hộ trì của người vừa giác ngộ...Người vừa giác ngộ, sức giác ngộ còn yếu ớt, mỏng manh như quả trứng mới sanh...Để bảo vệ quả trứng an toàn đến khi thành con, gà mẹ phải ấp những quả trứng ấy...!!! Người mới giác ngộ "ấp đạo quả" mình vừa thành tựu thông qua bốn pháp của Tứ gia hạnh cũng như thế...!!! Bốn pháp của Tứ gia hạnh gồm: Noãn vị, nhẫn vị, đảnh vị, thế đệ nhất vị...!!!

3- Để có thể đọc, hiểu kinh Đại thừa:

a) Kinh Đại thừa là loại kinh dùng để giáo hoá Bồ tát sau khi vị này đã giải quyết phần tự độ...Cụ thể, đã giải quyết xong ba cấp học là: Khổ đế, Tập đế và Diệt đế...!!!

Ta có thể hiểu, đạo của chư Phật là đạo của "những người mắt sáng" (không có Nhuận chi vô minh và Căn bản vô minh)...Chúng sanh như người mù bẩm sinh, người mù bẩm sinh muốn học đạo của người mắt sáng phải chữa cho hết mù (dứt hai thứ vô minh kể trên)...!!!

Khổ và tập đế giúp chúng sanh mù tối hết Nhuận chi vô minh...Diệt đế giúp chúng sanh mù tối hết Căn bản vô minh...!!! Sau khi hết hai thứ vô minh làm cho mù tối gọi là "minh tâm kiến tánh"...Hữu tình ấy với đôi mắt sáng, người này mới đủ điều kiện để học "đạo của những người mắt sáng" gọi là học Đạo đế hay Tu đạo...!!! Giống như người mù muốn học "đạo hội hoạ" phải chữa lành đôi mắt, vì mù loà không thể lãnh hội trọn vẹn vẻ đẹp của thế giới hội hoạ...!!! Đây là lí do vì sao trình tự bốn đế gồm: Khổ đế, Tập đế, Diệt đế và Đạo đế không thể đảo ngược như lời dạy từ kinh Đại Bát Niết Bàn...!!! Giống như, chưa hoàn thành cấp Tiểu học (Khổ đế), cấp Trung học cơ sở (Tập đế), cấp Phổ Thông Trung Học (Diệt đế), chưa đủ điều kiện thi tuyển Đại học và sau Đại học (Đạo đế)...!!! Và, đây cũng là lí do vì sao 500 gã Tăng thượng mạn (chưa chứng A la hán, Diệt đế, tự xưng đã chứng) phải rời pháp hội Diệu Pháp Liên Hoa (Pháp hội dạy Đạo trí tuệ của chư Phật, gọi nôm na là khai, thị, ngộ, nhập Phật tri kiến)...!!!

b) Sau khi chứng Diệt đế, để diệt tận các "tập khí thiện lành" trong quá trình chữa mù còn thừa sót (giống dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong cây trồng), cản trở con đường học tập đạo tối thượng của chư Phật (Đạo đế)...Người này phải thực hành các pháp Ba la mật...Các pháp Ba la mật chính là liều thuốc làm tiêu thất những tập khí thiện lành như: Bố thí, trì giới, nhẫn nhục...vv...mau chóng "đáo bỉ ngạn"...!!! Các pháp lành có đáo bỉ ngạn, tâm thức người chứng Diêt đế mới thật sự "rốt ráo không", thể nhập "vô vi cảnh giới"...Vì thế, rốt ráo không vừa là nền tảng, vừa là điều kiện để người học lãnh hội trọn vẹn Đạo đế hay Đạo trí tuệ của chư Phật (Đạo vô vi)...!!! Đây cũng là lí do vì sao Tứ đế được chia thành hai đế gọi là Nhị đế, đó là Hữu vi đế hay thế đế và Vô vi đế hay Xuất thế gian đế...!!!

d) Như vậy, ta có thể hiểu, điều kiện để có thể đọc tụng các kinh thuộc giáo pháp Đại thừa, tức học phép độ tha (gọi là học Nhất thiết trí), người học phải giải quyết phần tự độ thông qua ba cấp học Khổ đế, Tập đế và Diệt đế rồi mới có thể học đạo độ tha của chư Phật tức Đạo đế...!!! Giống như trước khi Thiện Tài Đồng Tử cầu Nhất thiết trí, tâm vị ấy như hư không (rốt ráo không), tất cả công đức có được đều hồi hướng cho chúng sanh (nguyện độ tha)...!!!

4- Thay vì trả lời các câu hỏi của Thanh Quang, sau khi đọc những phân tích ở trên, chắc chắn Thanh Quang sẽ nhận ra mục tiêu của Phật đạo là gì, các bước học tập như thế nào và từ đó có thể tự trả lời các thắc mắc của bản thân đã nêu trong bài viết...!!!

Chúc Thanh Quang và bạn đọc an vui, tinh tấn, thành công trong học tập...!!!

Sau đây là thư của bạn đọc Thanh Quang !!!

"Kính chào thầy Lý tứ!

Lời đầu tiên cho con xin chân thành gửi lời chúc sức khỏe, lời vấn an của con tới thầy. Thật vô cùng vui sướng khi biết thầy đã tiến triển về bệnh mắt, để tiếp tục trả lời các vướng mắc của một chúng sinh đang tìm đạo như con. Thầy ơi, xin cho phép con đặt 03 câu hỏi của mình trong thời gian vừa qua:

1- Về trạng thái thiền:

Từ khi học các sách Tâm pháp, Anh lạc luận của thầy, nghe giảng trên Youtube; Con đã hiểu các pháp (quan điểm, quan niệm của mình), các tâm là hư vọng; và nó không thật có; nên trong lòng đã vắng lặng, an yên đôi lần. Thi thoảng, trạng thái thiền xuất hiện, khoảng 1 tuần 1 lần, có lần hiểu ra thì vài lần 1 tuần; Nhưng khi đi ngủ thì hết và nó có đặc tính mà con không thấy trong sách vở, cụ thể như sau:

- Nếu trước khi trạng thái thiền, mà khởi tâm tạo tác, mong cầu, suy nghĩ vẩn vơ thì nó không xuất hiện; Khi nó xuất hiện rồi, thì ý căn, suy nghĩ vẫn hoạt động linh mẫn, nhanh nhẹn mà trạng thái này không mất; chỉ mất đi khi ngủ.

- Ban đầu có hỷ lạc, khinh an đầy đủ; Nhưng càng ngày, trạng thái khinh an, lâng lâng bị mất, chỉ còn cảm giác an định, vui nhẹ nhẹ mà thôi, rồi dần dần chỉ có an định. Câu hỏi của con là trạng thái này của con có vấn đề gì khác thường không?

2- Về pháp Tứ gia hạnh:

https://lytu.vn/tam-phap-ly-tu-san-khau-cuoc-doi-co-khong.... Trong trang web này, mô tả 1 chương trong sách tâm pháp; phần đảnh vị lại có câu : “..quyết tâm đoạn tuyệt cái tâm sinh pháp...”, hay “..Vô Sanh Pháp Nhẫn nghĩa là tâm không sanh pháp..”

Con hiểu trong tinh thần pháp Tứ gia hạnh, là khi thấu suốt 1 điều gì, thì phải phân tích thấu đáo cho đúng nguồn cơn, thấu suốt rồi thì niệm niệm không rời cái thấu suốt này, rồi biến nó thành đời sống, để trong lòng không khởi tâm nghĩ đến nó mà hành xử tự nhiên như cái thấu suốt, chứ không phải gặp cảnh thì lại đem ra phân tích, lý luận diễn giải nữa; Sâu hơn ở giai đoạn giải thoát, là tự thấy cái tâm vốn không có gì, tự nó không có gì nên gặp cảnh không sinh pháp, chứ không cần giác, cần quán điều gì. "Tâm sinh pháp” con hiểu như vậy, chứ không phải là định nghĩ về tâm là hiệu ứng tình cảm khi 3 duyên hòa hợp, hoặc pháp “tha tâm thông” mà thầy nói là biết tâm này là do các pháp (quan điểm, quan niệm) mà sinh ra, vì ý nghĩa nó hơi có sự trái ngược, có phải vậy không ạ ???

3- Tiếp mạch suy nghĩ trên, con cho rằng có thể dùng nó để khai thác, đọc hiểu các kinh Bát nhã hay đi vào trạng thái sâu hơn. Tức là phải thấy các pháp, thấy tâm vốn không có, do duyên mà hợp – không thật có (mất đi do duyên), nên đến pháp lành cũng phải bỏ, Phật pháp cũng phải bỏ; Nếu cứ dựa vào cái pháp đó, thì nó vẫn sinh ra một cái gì đó, vẫn là đối đãi nhị nguyên.

- Ví dụ ta bố thí, trì giới, nhẫn nhục nhưng vẫn chấp vào là ta làm như vậy, sẽ sinh ra đủ các loại tâm. Giả dụ khi bố thí, nhưng chấp vào bố thí thì sẽ sinh tâm bất như ý khi bị hiểu lầm, khi gặp chuyện không may (vì bố thí mà vẫn bị họa báo), vẫn sinh tâm mong cầu phúc báo...vv...khiến nguồn tâm ko thanh tịnh, an yên ???

- Giả dụ như ta trì giới, nhẫn nhục nhưng chấp vào trì giới, sinh tự mãn là ta hành pháp đúng, nhẫn nhục giỏi, tức là vẫn có tạo tác, vẫn chấp có 1 cái ta nào đó làm đúng ???

Con hiểu vậy có gì sai, có gì cần sửa không ạ ???

Một lần nữa, xin tri ân công đức thầy!

Kính mong thầy khỏe mạnh, trụ thế dài lâu !!!

08/09/2026 - 15:35:38

Thanh Quang - Hà nội" (Hết thư)

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú "liên hệ đến sách hoặc các bài viết" của mình từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau:

https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

10/09/2026

LÝ TỨ