Đã Có Phật Tánh - Sao Lại Phải Tu !!!

Các bạn !!!

Mình lại nhận thêm thư và các câu hỏi của bạn đọc trẻ Hà Duy Hưng ở Hà Nội...Nội dung như sau:

"Kính chào bác Lý Tứ,

Cháu chân thành cảm ơn bác đã giải đáp những thắc mắc của cháu. Cháu rất trân trọng cách bác trả lời rõ ràng, mạch lạc và trực tiếp. Những giải thích trong bài “Hạt bụi vô minh” đã giúp cháu hiểu sáng tỏ hơn về bản tâm, vô minh và không tự tính.

Từ trước đến nay, cháu từng thưa hỏi nhiều nơi nhưng chưa nhận được những câu trả lời rõ ràng và dứt khoát như vậy. Cháu còn năm câu hỏi cuối, kính mong bác giải đáp. Nếu được khai thông, với cháu quả thật không uổng một kiếp sinh ra làm người và có duyên học Phật.

1. Phật tánh vốn có sao phải tu mới thành?

Cháu vẫn được dạy tu là sửa mình. Nếu chúng sinh vốn có Phật tánh, tại sao phải tu sửa cái gì? Nếu tu sửa mới thành thì Phật tánh đâu phải vốn có? Vậy bản chất của chữ ‘tu” trong đạo Phật là gì ạ?

2. Thiền định có tất yếu sinh trí tuệ không?

Cháu đã nhiều năm thực hành thiền chú tâm quán hơi thở, quán phồng xẹp. Cháu đã được trạng thái thanh tịnh, hỷ lạc trong thời công phu. Tuy nhiên cháu chưa thấy trí tuệ được lần nào lóe sáng. Cháu hồ nghi về việc chỉ chú tâm hít vào thở ra mà phát sinh trí tuệ? Theo bác, thiền định có tất yếu sinh trí tuệ không?

3. Đốn ngộ có thật sự vượt khỏi quá trình tiệm tu không?

Thiền tông nói đến đốn ngộ, trực nhận bản tâm. Nhưng thực tế, người “đốn ngộ” vẫn có thể còn tập khí trong đời sống.

Vì vậy có ba điều cần làm rõ: Ngộ là hoàn tất con đường? Hay ngộ chỉ là thấy đường, còn phải tiếp tục tu? Nếu sau khi kiến tánh vẫn phải đoạn trừ tập khí, thì cái được thấy lúc kiến tánh là cứu cánh hay chỉ là một nhận thức mở đầu?”

4. A-la-hán và Phật khác nhau điểm nào?

Một số truyền thống nhấn mạnh A-la-hán đã giải thoát hoàn toàn. Kinh luận Đại thừa lại có những cách trình bày trong đó quả vị A-la-hán chưa phải cứu cánh tối hậu, và cuối cùng vẫn hướng đến Phật quả.

Nếu A-la-hán đã đoạn tận sinh tử và vô minh, còn điều gì khiến quả vị ấy chưa phải Phật quả?”

5. Niết-bàn là một thực tại, một trạng thái, hay chỉ là sự chấm dứt?

Nếu Niết-bàn là một thực tại thường hằng, nó có thể bị hiểu thành một bản thể siêu hình không? Nếu Niết-bàn chỉ là sự chấm dứt tham, sân, si, thì sau khi thân hoại mạng chung bậc giác ngộ đi về đâu? Nếu "Niết-bàn", mà không thể dùng lời nói luận bàn hay tâm suy nghĩ, thì chúng sanh làm sao tuỳ thuận và ngộ nhận được?

Cháu hỏi chỉ mong hiểu giáo pháp đến nơi đến chốn.

Kính chúc bác nhiều sức khỏe, thân tâm an vui!

07/10/2026 - 10:46:48

Hà Duy Hưng - Hà Nội" (Hết thư)

Về các câu hỏi của bạn đọc trẻ Hà Duy Hưng...Lý Tứ xin được trả lời như sau:

- Hỏi:

1. "Phật tánh vốn có sao phải tu mới thành?

Cháu vẫn được dạy tu là sửa mình. Nếu chúng sinh vốn có Phật tánh, tại sao phải tu sửa cái gì? Nếu tu sửa mới thành thì Phật tánh đâu phải vốn có? Vậy bản chất của chữ ‘tu” trong đạo Phật là gì ạ?"

- Trả lời:

a) Giống như dưới đất có dầu hoả...Nếu ta không học để có kiến thức về dầu khí...Không bỏ công thăm dò, khai thác, chế biến, bảo quản, phân phối...vv...Liệu ta có hưởng lợi ích từ dầu đó hay không !!!???

b) Tu trong Phật đạo không hoàn toàn chỉ sửa...Mà, tu là cả một quá trình học tập để có nhận thức và đời sống như pháp...!!!

- Hỏi:

2. "Thiền định có tất yếu sinh trí tuệ không?

Cháu đã nhiều năm thực hành thiền chú tâm quán hơi thở, quán phồng xẹp. Cháu đã được trạng thái thanh tịnh, hỷ lạc trong thời công phu. Tuy nhiên cháu chưa thấy trí tuệ được lần nào lóe sáng. Cháu hồ nghi về việc chỉ chú tâm hít vào thở ra mà phát sinh trí tuệ? Theo bác, thiền định có tất yếu sinh trí tuệ không?"

- Trả lời:

a) Có loại thiền định phát sinh trí tuệ...Có loại thiền định không phát sinh trí tuệ...!!!

b) Thiền định nào bắt nguồn từ thấu hiểu giáo pháp, từ "như lí tác ý"...vv...Thiền định đó "có cơ may" phát sinh trí tuệ...!!! Thiền định nào mang nặng tính công phu, thời khoá máy móc, cơ bắp...vv...thì, "khó có thể" phát sinh trí tuệ...!!!

c) Phật đạo chân chánh: "Trí tuệ sanh thiền định" (thiền định là hệ quả tất yếu của trí tuệ)...!!!

- Hỏi:

3. "Đốn ngộ có thật sự vượt khỏi quá trình tiệm tu không?

Thiền tông nói đến đốn ngộ, trực nhận bản tâm. Nhưng thực tế, người “đốn ngộ” vẫn có thể còn tập khí trong đời sống.

Vì vậy có ba điều cần làm rõ: Ngộ là hoàn tất con đường? Hay ngộ chỉ là thấy đường, còn phải tiếp tục tu? Nếu sau khi kiến tánh vẫn phải đoạn trừ tập khí, thì cái được thấy lúc kiến tánh là cứu cánh hay chỉ là một nhận thức mở đầu?”

- Trả lời:

a) Đốn ngộ hay tiệm tu "là do tâm cơ"...Chứ không phải do pháp...!!!

b) Tuỳ tầng bậc giác ngộ, người tu hành cần tu tiếp hay không tu tiếp...!!!

c) Kiến tánh cũng có nhiều tầng bậc (kiến tánh giác, kiến tự tánh, kiến Phật tánh)...Cả ba giai đoạn này, có giai đoạn là cứu cánh, có giai đoạn chưa phải...Không có giai đoạn nào là "nhận thức mở đầu" như bạn hỏi...!!!

- Hỏi:

4. "A-la-hán và Phật khác nhau điểm nào?

Một số truyền thống nhấn mạnh A-la-hán đã giải thoát hoàn toàn. Kinh luận Đại thừa lại có những cách trình bày trong đó quả vị A-la-hán chưa phải cứu cánh tối hậu, và cuối cùng vẫn hướng đến Phật quả.

Nếu A-la-hán đã đoạn tận sinh tử và vô minh, còn điều gì khiến quả vị ấy chưa phải Phật quả?”

- Trả lời:

A la hán chỉ hết Nhuận chi vô minh và Căn bản vô minh...Chưa hết Vô minh trụ địa...!!! Giống như quả trứng, chỉ hư lòng đỏ và lòng trắng, nhưng vỏ trứng hãy còn...!!!

- Hỏi:

5. "Niết-bàn là một thực tại, một trạng thái, hay chỉ là sự chấm dứt?

Nếu Niết-bàn là một thực tại thường hằng, nó có thể bị hiểu thành một bản thể siêu hình không? Nếu Niết-bàn chỉ là sự chấm dứt tham, sân, si, thì sau khi thân hoại mạng chung bậc giác ngộ đi về đâu? Nếu "Niết-bàn", mà không thể dùng lời nói luận bàn hay tâm suy nghĩ, thì chúng sanh làm sao tuỳ thuận và ngộ nhận được?"

- Trả lời:

a) Niết bàn chẳng phải "thực tại", vì không có ba thời...!!! Chẳng phải "trạng thái", vì không phải kết quả của cảm nhận hay cảm thọ !!!...Chẳng phải "sự chấm dứt", vì không sanh diệt...!!!

b) Niết bàn chẳng có đến đi...Nên dù sống hay chết, nó chẳng đến hay đi...!!!

c) Chúng sanh chưa giác ngộ, chưa thể nhập Niết bàn...vv...chúng sanh ấy chỉ nên học tập giáo pháp để giác ngộ và thể nhập Niết bàn...!!!

d) Niết bàn không phải nơi chốn hay nhận thức thế gian...Nên, chúng sanh chưa giác ngộ như pháp, không thể "tuỳ thuận" hoặc "ngộ nhận" như bạn hỏi...!!!

Hi vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp Hà Duy Hưng và bạn đọc giải đáp một phần nào đó các thắc mắc đã nêu...!!! Chúc Hà Duy Hưng cùng tất cả bạn đọc khoẻ, an vui, tinh tấn, thành công trong học tập...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

08/10/2026

LÝ TỨ