Cẩn Tắc Vô Áy Náy (Cẩn Tắc Vô Ưu) !!!

Các bạn !!!

Mình vừa nhận được hồi đáp của Thầy giáo Nguyễn Phương Cảo và một số thắc mắc có nội dung như sau !!!

"Thưa tác giả Lý Tứ,

Cảm ơn bác đã dành thời gian trả lời những thắc mắc của tôi. Tôi đã dành ra hai ngày đọc đi đọc lại hồi âm của bác, tôi đã thông suốt được rất nhiều vấn đề. Nhất là về “Ba loại Tam muội” và cách phân biệt “Vô sư trí” với “Vô tu vô chứng”.

Tôi rất tâm đắc với luận điểm của bác về sự cần thiết của việc học tập giáo pháp trước khi thực hành. Như bác nói, "Có học mới biết cách để thực hành," và "Học và hành là cặp phạm trù bất biến không thể thiếu trong giáo dục." Điều này hoàn toàn đúng và cũng là phương châm giáo dục của cá nhân tôi trong suốt những năm đứng trên bục giảng.

Lời giải đáp của bác đã giúp tôi gỡ rối nhiều thắc mắc, nhưng đồng thời cũng làm tôi nảy ra một vài suy nghĩ mới. Tôi xin phép được hỏi thêm bác một vài câu hỏi nữa, mong bác giải đáp:

1. Tôi hiểu do đọc tụng và nghiền ngẫm Kinh điển mà bác đã thông suốt. Dấu mốc đó là "vụ nổ Big Bang tâm thức" cách đây 17 năm đã giúp bác thấu triệt Kinh điển. Nếu so sánh ở đời, tôi nghĩ nó gần giống trường hợp của Acsimet hiểu ra nguyên lý về lực đẩy của nước trong bồn tắm hay Newton hiểu được định luật Vạn vật hấp dẫn khi quả táo rơi trúng đầu. Cả hai nhà khoa học đều đã có thời gian dài nghiền ngẫm lý thuyết trước khi có sự bừng sáng ấy.

Tuy nhiên đứng ở góc độ đạo pháp, theo bác thì “vụ nổ” đó có phải là một dạng của "Kiến đạo" trong Phật pháp không? Nó giống và khác gì với trường hợp của Lục Tổ Huệ Năng giác ngộ khi nghe được một câu Kinh Kim Cang?

2. Bác nói rằng sau "vụ nổ" đó, bác đã dành một năm để đối chiếu, kiểm chứng những hiểu biết của mình với kinh điển trước khi đi hướng dẫn người khác. Điểm này làm tôi càng khâm phục sự cẩn thận, kỹ lưỡng và trách nhiệm của bác - một phẩm chất không thể thiếu với một nhà giáo có tâm. Bác có thể chia sẻ cụ thể hơn về cách thức bác đã thực hiện việc đối chiếu này không?

3. Một người bình thường khi có một sự "bừng sáng" như thế, họ thường có xu hướng tin tưởng tuyệt đối vào nó, chứ không phải đi kiểm chứng lại. Theo bác, tại sao một người tu hành cần phải đối chiếu những trải nghiệm tâm thức của mình với Kinh điển mà không thể tin ngay vào những gì mình cảm nhận được?

Cuối cùng, tôi rất cảm kích tình cảm của bác dành cho quê hương của cụ Nguyễn Du. Tôi tin rằng, với những người cùng có chung một tấm lòng với giáo pháp, thì việc gặp gỡ và trao đổi là một nhân duyên lành. Tôi rất mong một ngày không xa được đón tiếp bác tại Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

Hà Tĩnh, ngày 23 tháng 08 năm 2025 - 14:21:06 - Nguyễn Phương Cảo - Nghi Xuân"

Thầy Nguyễn Phương Cảo và bạn đọc thân mến !!!

Rất vui khi nhận được hồi đáp của Thầy, và nhất là Thầy cũng đã đồng cảm với quan điểm giáo dục của Lý Gia...!!! Hy vọng, một ngày không xa, nếu có duyên lành, sẽ gặp Thầy tại quê hương Cụ Nguyễn Du...!!!

Về các câu hỏi, xin được trả lời như sau:

- Hỏi:
1. "Tôi hiểu do đọc tụng và nghiền ngẫm Kinh điển mà bác đã thông suốt. Dấu mốc đó là "vụ nổ Big Bang tâm thức" cách đây 17 năm đã giúp bác thấu triệt Kinh điển. Nếu so sánh ở đời, tôi nghĩ nó gần giống trường hợp của Acsimet hiểu ra nguyên lý về lực đẩy của nước trong bồn tắm hay Newton hiểu được định luật Vạn vật hấp dẫn khi quả táo rơi trúng đầu. Cả hai nhà khoa học đều đã có thời gian dài nghiền ngẫm lý thuyết trước khi có sự bừng sáng ấy.

Tuy nhiên đứng ở góc độ đạo pháp, theo bác thì “vụ nổ” đó có phải là một dạng của "Kiến đạo" trong Phật pháp không? Nó giống và khác gì với trường hợp của Lục Tổ Huệ Năng giác ngộ khi nghe được một câu Kinh Kim Cang?"

- Trả lời:
"Kiến đạo", "ngộ đạo" hoặc "gì gì đó"...thì, cũng chỉ là tên gọi cho một diễn biến tâm thức...Mà, những tên gọi này gần như chưa được mọi người thống nhất với nhau...Và, bản thân tôi, cũng không quan tâm nhiều về tên gọi thời điểm ấy là gì...!!!

Với tôi, quan trọng là, chuyển biến tâm thức đã xảy ra đối với mình, có đem đến lợi ích cho mình và cho người ??? Lợi ích đó đến đâu ??? Như lời căn dặn của Thế Tôn hay không mà thôi...!!!

Về việc Thầy hỏi, vụ bùng nổ tâm thức của tôi, giống hay khác trường hợp giác ngộ của Lục Tổ Huệ Năng...Thú thật, tôi chưa từng nghĩ đến việc nó giống hay khác...!!! Chỉ biết rằng, Huệ Năng sau một lần nghe kinh Kim Cang đã hoát nhiên giác ngộ...Còn mình thì, nghe đến tận 30 năm mới có tí bùng vỡ trong lòng...Thiệt là hổ thẹn với người xưa...!!!

- Hỏi:
2. "Bác nói rằng sau "vụ nổ" đó, bác đã dành một năm để đối chiếu, kiểm chứng những hiểu biết của mình với kinh điển trước khi đi hướng dẫn người khác. Điểm này làm tôi càng khâm phục sự cẩn thận, kỹ lưỡng và trách nhiệm của bác - một phẩm chất không thể thiếu với một nhà giáo có tâm. Bác có thể chia sẻ cụ thể hơn về cách thức bác đã thực hiện việc đối chiếu này không?"

- Trả lời:
Trước thời điểm đó, tôi đã có 30 năm tu tập, miệt mài đọc tụng kinh điển của Phật, có nhiều bộ kinh đọc đến rách bìa, đứt cả chỉ khâu...Nhưng, bản thân không thay đổi đáng kể, hiểu biết thì rất mơ hồ...lại vô số thắc mắc về giáo pháp không tự giải quyết được...Kể cả có tìm hiểu, nghe giải thích từ tài liệu bên ngoài, cũng không thật sự giúp mình thoả mãn...!!!

Rất may, sau giây phút bùng nổ ấy, mọi thứ như bày ra trước mắt, tất cả nghi ngờ, thắc mắc trước đây về giáo pháp hầu như sáng tỏ đến lạ lùng...!!!

Chính sự thấu suốt mau chóng ấy, buộc tôi phải hỏi lại chính mình "có chắc điều mình biết đã hoàn toàn đúng với tinh thần giáo pháp hay chưa" ??? Và, có lẽ do bản tính thận trọng, cũng như tôi thường tâm niệm "ở đời mọi sai lầm đều có thể tha thứ...chỉ có sai lầm trong giáo dục là không thể chấp nhận được"...Vì rằng, bản thân tôi đã bị dẫn dắt bởi những cắt nghĩa, giảng giải sai lầm về giáo pháp từ những gì mình đã nghe, đã đọc, đã được người khác hướng dẫn suốt 30 năm qua...!!!

Chính những điều này, đưa đến việc tôi quyết định phải dành một năm dùng kinh điển để đối chiếu...Sau khi quyết chắc, tất cả không sai lệch, tôi mới đem chia sẻ đến bằng hữu...!!!

Về cách thức đối chiếu, trước đây đọc kinh hay sách Phật giáo...Tôi phải vận dụng sở học, tri thức, kinh nghiệm để tư duy một vấn đế nào đó, nhưng kết quả, thường không như mong đợi...!!!

Sau lần bùng vỡ...Đọc đến đâu, tôi thông suốt "nhiều tầng nghĩa" của giáo pháp đến đó, đồng thời cũng nhận ra điều nào mới là giáo pháp chân chánh, điều nào đã bị người sau giảng giải sai lệch hay thêm bớt...!!!

Đặc biệt, sự thông suốt này diễn ra do "trực nhận" ý nghĩa, chứ không do dùng kiến thức hay kinh nghiệm tu tập để tư duy rồi kết luận như hồi trước...!!!

Có những ý nghĩa khi trực nhận ra, tôi đã sử dụng hết sức bình sinh để tự phản biện và bảo vệ...Đến bao giờ "bản thân không thể phản biện hiểu biết hiện tại của mình", tôi mới chấp nhận kết quả "trực nhận" đó là đúng...!!!

Cũng trong thời gian này, tôi mới thật sự hiểu trọn vẹn câu nói của Ngũ Tổ: "Đã thấy là thấy liền, suy nghĩ liền sai" hay câu "Bất thức bổn tâm, học pháp vô ích"...!!!

Sau này, tôi thường nhắc nhở Huynh Đệ Lý Gia trong quá trình học tập trí tuệ: "Khi đọc một đoạn kinh, nghe một bài giảng...Bản thân phải đặt cho mình hai câu hỏi, đó là: Vì sao Phật hay đạo sư nói điều đó ??? Và, họ nói điều ấy để làm gì ???...Rồi tự phản biện !!! Đến khi nào bản thân trả lời thoả mãn hai câu hỏi trên, không còn phản biện nào làm ta đuối lí, nhất định sẽ có cơ hội thâm nhập giáo pháp"...!!!

Nói chung, khó có thể nói hết những gì bản thân đã thực hiện trong quá trình dùng kinh để đối chiếu và tự ấn chứng...!!! Mong Thầy thông cảm...!!!

- Hỏi:
3. "Một người bình thường khi có một sự "bừng sáng" như thế, họ thường có xu hướng tin tưởng tuyệt đối vào nó, chứ không phải đi kiểm chứng lại. Theo bác, tại sao một người tu hành cần phải đối chiếu những trải nghiệm tâm thức của mình với Kinh điển mà không thể tin ngay vào những gì mình cảm nhận được?"

- Trả lời:
Với bản thân, tôi không hề nghi ngờ hiểu biết lúc ấy của mình...Vì rằng, với bản thân sai hay đúng ta tự chịu trách nhiệm...!!!

Nhưng, để chia sẻ cho người, ta không thể "vô trách nhiệm" đối với những gì mình nói hay viết...!!! Đây là lí do vì sao tôi phải dùng kinh điển để đối chiếu với hiểu biết của mình trước khi nói cho người khác nghe...!!!

Có thể, phát xuất từ thói quen từ hồi còn nhỏ đến bây giờ...Đó là, khi tặng cho ai đó một cuốn sách, hay giới thiệu một tài liệu liên quan đến đạo pháp hoặc văn hoá...vv...Tôi phải trực tiếp đọc cuốn sách hay tài liệu ấy đồng thời thẩm định giá trị...Khi biết rằng, điều mình trao cho người "không độc hại", tôi mới cho hay tặng...!!! Chưa biết rõ trong đó nói gì, chưa thẩm định tính đúng sai, tôi quyết không cho hay tặng một cách vô trách nhiệm...!!! Thói quen này có khi lại phiền toái do bị chê là keo kiệt, nhưng thôi đành chịu vậy...!!!

Thầy nguyễn Phương Cảo và bạn đọc thân mến !!!

Những trả lời vừa rồi tuy "có chút riêng tư"...Nhưng, hy vọng có thể giúp Thầy và bạn đọc thông cảm hơn đối với vài "tâm tình vụn vặt" của Lý Tứ...!!! Chúc Thầy và bạn đọc an vui, tinh tấn, hạnh phúc, thành công...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

23/08/2025
LÝ TỨ