Trả Lời Mười Câu Hỏi Của Bạn Đọc Quang Minh !!!

Phạm Quang Minh và bạn đọc thân mến !!!

Đọc những câu hỏi của Quang Minh...Mình rất ngạc nhiên trước những hiểu biết của bạn về Phật pháp...!!!

Từ lâu, hầu như mình dành thời gian cho Lý Gia, nên không biết mọi người bên ngoài hiểu về Phật đạo như thế nào...Cho đến khi đọc các câu hỏi của Quang Minh, mình mới "té ngửa" vì biết rằng, trên đời cũng có những người hiểu Phật đạo như những gì bạn đã tâm sự...và rồi lấy đó làm căn cứ tư duy dẫn đến phát sinh những thắc mắc như đã viết trong thư...!!!

Cảm ơn Quang Minh đã viết thư về chuyên mục...!!! Cho Lý Tứ gởi lời thăm hỏi đến bằng hữu Trí Đức...Chúc bằng hữu Trí Đức nhiều sức khoẻ...!!!

Sau đây, mình xin trả lời các thắc mắc của bạn:

I. Về Bản Chất của Tàng Thức (A-Lại-Da)

- Hỏi:

1. "A-lại-da thức: Bình cũ rượu mới của "Linh hồn"?

Duy Thức học phủ nhận cái "Ngã" (Atman) bất biến. Nhưng lại thiết lập A-lại-da thức như một kho chứa chủng tử, luân chuyển từ kiếp này sang kiếp khác, gìn giữ nghiệp quả không mất. Vậy về mặt chức năng, nó khác gì một "Linh hồn bất tử"? Phải chăng Phật giáo Đại thừa đã "lén" đưa khái niệm Ngã trở lại dưới một thuật ngữ kỹ thuật hơn để giải quyết vấn đề luân hồi?"

- Trả lời:

a) Duy thức phủ nhận hay công nhận cái "Ngã bất biến" nào đó là việc của Duy Thức không phải việc của Phật đạo...Vì rằng, Phật đạo không có nhu cầu phủ nhận hay công nhận bất kì điều gì...!!! Phật đạo chỉ tuyên thuyết Phật tánh có bốn đức tính siêu việt là Chân thường, Chân ngã, Chân Lạc, Chân tịnh...Đồng thời tuyên thuyết: "Không nên lấy sắc, thọ, tưởng, hành, thức làm ta, làm ngã của ta và làm tự ngã của ta..." !!!

b) A lại da "gìn giữ nghiệp quả không mất" ??? Kì vậy ???

c) Theo quan điểm của Phật đạo, A lại da chỉ giữ một (1) chức năng trong chín (9) chức năng của thức, đó là "tích chứa thông tin" do hữu tình thu thập từ nhiều nguồn khác nhau trong đời sống, giống như một "cái kho tạp vật"...Vì thế, A lại da không có năng lực can thiệp vào nghiệp quả của hữu tình...Giống như cái kho chứa đồ vật, không thể can thiệp vào "chuyện giàu nghèo" của gia chủ...!!!

d) Hiểu A lại da như một linh hồn...Cách hiểu này cần coi lại...!!!

- Hỏi:

2. "Nghịch lý "Vô thỉ Vô minh":

Nếu Chân Như bản tính vốn thanh tịnh, tại sao A-lại-da thức lại chứa đựng các chủng tử vô minh từ "vô thỉ" (không có bắt đầu)? Cái gì đã làm ô nhiễm tâm thức ngay từ khoảnh khắc đầu tiên? Nếu nó vốn dĩ đã ô nhiễm không lý do, thì cơ sở nào đảm bảo rằng sau khi tu thành Phật, nó không bị ô nhiễm trở lại?"

- Trả lời:

a) A lại da nào lại chứa "chủng tử vô minh" ???

b) Cái kho A lại da ấy có đèn nên sáng, tạm gọi là trí (sáng suốt), không đèn thì tối, tạm gọi vô minh (tăm tối)...Bản chất cái kho "chẳng minh hay vô minh", "chẳng tịnh hay bất tịnh" nên Phật đạo tạm gọi bản chất ấy là Chân như thanh tịnh...!!!

c) Nói vô thỉ vì, cái kho ấy khi không có đèn lập tức tối, có đèn lập tức sáng...Sáng ấy chẳng từ đâu đến, tối ấy chẳng đi về đâu...!!! Sáng tối chẳng đầu, chẳng cuối nên gọi "vô thỉ vô chung"...!!!

d) Người ta tinh luyện quặng để thành vàng ròng...Khi đã thành vàng ròng, liệu vàng ấy có trở lại làm quặng không ???

- Hỏi:

3. "Số phận của A-lại-da sau khi Giác ngộ:

Khi một hành giả thành Phật, chuyển A-lại-da thành Đại Viên Cảnh Trí. Vậy lúc đó, A-lại-da thức (với tư cách là một cái kho chứa) có bị tiêu diệt không? Nếu nó mất đi, thì lấy gì để lưu giữ ký ức và công đức độ sinh? Nếu nó còn tồn tại, thì nó có còn là "Thức" (vốn mang tính phân biệt nhị nguyên) nữa không?"

- Trả lời:

a) Một đứa bé chưa đi học, được cha mẹ dạy lễ phép với người lớn...Đến khi trưởng thành, học hành đỗ đạt, thứ lễ phép đã học được hồi còn trẻ con có bị tiêu diệt không ???

b) Tu hành là công cuộc "chuyển thức thành trí"...Khi mê, thức ấy là thức...Hết mê, thức ấy là trí...!!! Thức trí chẳng phải hai !!!

II. Về Mối Quan Hệ Giữa Tâm và Vật (Cảnh)

- Hỏi:

1. "Cạm bẫy "Thuyết Duy Ngã" (Solipsism):

Nếu "Vạn pháp duy thức" (mọi thứ chỉ là biểu hiện của tâm), thì bác và những người xung quanh con có thực sự tồn tại với tâm thức riêng biệt không, hay tất cả chỉ là "Tướng phần" (hình ảnh) do tâm con biến hiện ra? Làm sao con chứng minh được bác không phải là một nhân vật trong giấc mơ dài của con?"

- Trả lời:

a) Câu "Vạn pháp duy thức" mà hiểu thành "mọi thứ chỉ là biểu hiện của tâm" như bạn giải thích thì đúng là "trông gà hoá cuốc"...!!!

b) Con người, thế giới, vạn vật, hình ảnh...vv... là trần, là cảnh...chứ không phải pháp...!!! Cần xem lại cách đang hiểu...!!!

c) Mình là mình, bạn là bạn, mọi người là mọi người...Đâu phải do bạn mơ mà có, thành ra đâu cần chứng minh...!!!

- Hỏi:

2. "Tính "Kháng cự" của Vật chất:

Duy Thức nói hòn đá là do tâm biến hiện. Nhưng nếu con đá vào hòn đá, chân con đau và chảy máu. Tại sao một "ảo ảnh" do tâm tạo ra lại có tính chất vật lý cứng rắn, gây đau đớn và tuân theo các quy luật (như trọng lực) chặt chẽ đến thế, bất chấp ý muốn "phủ nhận" của ý thức con?"

- Trả lời:

a) "Duy thức nói hòn đá do tâm biến hiện"...!!! Phật nói, thế giới hay hòn đá do nhiều vi trần hợp thành theo thuyết "Nhất hợp tướng"...!!! Trong hai cách nói ấy, nhất định chỉ có một cách nói đúng...Theo bạn, Phật và Duy thức ai mới đúng...??? Và theo bạn, kẻ trí nên nghe lời ai ???

b) Hòn đá nào trên đời này là "ảo ảnh do tâm tạo ra" mà đòi phủ nhận với công nhận ???

- Hỏi:

3. "Sự "Cộng nghiệp" và Thế giới chung:

Nếu mỗi người sống trong một thế giới riêng do tâm mình biến hiện (Biệt nghiệp), tại sao chúng ta lại cùng nhìn thấy một mặt trời, cùng sống trong một thành phố (Cộng nghiệp)? Phải chăng có một "Siêu thức" hay một "Máy chủ tổng" chứa đựng cái thế giới chung này? Và ai quản lý cái "Máy chủ" đó?"

- Trả lời:

a) Mọi người cùng thấy mặt trời là cộng nghiệp...Riêng "anh loạn thị" thấy mặt trời có hào quang chung quanh là biệt nghiệp...!!!

b) Hai cái thấy nói trên chẳng có ai quản lí cũng như các thứ mà bạn đã nêu...!!!

- Hỏi:

4. "Thách thức từ Khoa học Não bộ:

Khoa học hiện đại chứng minh rằng tổn thương thùy trán sẽ làm thay đổi nhân cách. Nếu Thức là chủ nhân tạo ra Sắc pháp (vật chất), tại sao Thức lại bị lệ thuộc hoàn toàn vào bộ não vật chất như vậy? Phải chăng A-lại-da thức trú ngụ trong não, hay não bộ sản sinh ra ý thức?"

- Trả lời:

a) Thức nào lệ thuộc hoàn toàn vào não bộ ???

b) Phật đạo không luận thức trú ngụ ở đâu...Mà, chỉ tuyên thuyết thức là một trong năm thành tố cấu tạo nên một hữu tình...!!!

c) Ý là một căn trong sáu căn, khi thức vào ý căn gọi là ý thức...!!! Phật giáo không truy tìm ý căn do cái gì sinh ra, vì việc truy tìm ấy không nằm trong mục tiêu hay yêu cầu của giáo pháp...!!! Giống như người thợ săn không cần thiết truy tìm ai sinh ra các con thú...!!!

III. Về Cơ Chế Vận Hành và Tu Tập

- Hỏi:

1. "Nghịch lý của Mạt-na thức (Thức thứ 7):

Mạt-na thức có chức năng chấp A-lại-da làm "Ngã". Mạt-na thức vốn rất thông minh và tinh tế, tại sao nó lại phạm một sai lầm sơ đẳng là nhận nhầm một dòng chảy vô thường (A-lại-da) thành một cái Ngã thường hằng? Đây là "lỗi thiết kế" của tạo hóa hay là một cơ chế sinh tồn bắt buộc?"

- Trả lời:

a) Mạt na thức không thông minh cũng không đần độn gọi là không tánh (Xem Giải Thâm Mật)...!!!

b) Mạt na thức nào lại nhận A lại da thành cái ngã thường hằng ???

- Hỏi:

2. "Tự do Ý chí nằm ở đâu?

Nếu mọi hành động hiện tại đều do chủng tử (hạt giống) trong quá khứ khởi hiện hành chi phối, thì con người có thực sự có Tự do ý chí (Free Will) để quyết định không? Hay chúng ta chỉ là những con rối đang diễn lại kịch bản do nghiệp lực viết sẵn?"

- Trả lời:

Theo quan điểm của Phật đạo, người không giác ngộ chẳng khác con rối trong vở tuồng do nghiệp viết kịch bản...Hay con robot do nghiệp lập trình và điều khiển...!!! Đạo Phật ra đời, giúp người giác ngộ thoát kiếp con rối, dứt nghiệp làm robot...!!!

- Hỏi:

3. "Mâu thuẫn giữa "Học" và "Hành":

Duy Thức học dùng hệ thống danh từ, logic phức tạp bậc nhất để diễn tả thực tại. Nhưng mục đích cuối cùng lại là đạt đến trạng thái "Vô phân biệt trí" (lìa văn tự). Vậy việc chúng con dùi mài kinh điển Duy Thức, phân tích chi li 100 pháp, liệu có phải là hành động "lấy dây tự trói mình", càng học càng xa rời thực tại hay không?"

- Trả lời:

a) Theo mình, muốn thành tựu "Vô phân biệt trí" phải học tập giáo pháp để giác ngộ...Vì rằng, Vô phân biệt trí là "trí của bậc giác ngộ" chứ không phải hiểu biết của người học Duy thức...!!!

b) "Vậy việc chúng con dùi mài kinh điển Duy Thức, phân tích chi li 100 pháp, liệu có phải là hành động "lấy dây tự trói mình", càng học càng xa rời thực tại hay không?"...Câu hỏi này, có lẽ không ai trả lời thoả đáng bằng chính bạn...!!! Chú ý: Duy thức không phải là kinh...!!!

Phạm Quang Minh và bạn đọc thân mến !!!

Học đúng, hiểu đúng, thực hành đúng để có một kết quả đúng...là việc làm rất cần thiết trong đạo pháp...!!! Hi vọng những thảo luận vừa rồi, có thể giúp Quang Minh nhìn lại các vấn đề mà bạn đã nêu...!!! Chúc các bạn an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

15/12/2025

LÝ TỨ