Khác Biệt Giữa Giáo Tông Và Tâm Tông !!!

Các bạn !!!

Trong quá trình học tập, các bạn thường nghe đến hai khái niệm mang tính cốt lõi của nền giáo dục Phật đạo...Đó là, "Giáo tông" và "Tâm tông"...!!!

Sáng nay, mình nhận được tâm thư của một vị HĐ chúng ta, nội dung xoay quanh những tiến bộ mà bạn ấy đạt được sau thời gian ngắn học tập trong Lý Gia...!!!

Trong thư bạn ấy đã viết đại ý như sau: "Con có thời gian rất dài tu tập, con được vị thầy sử dụng Tha tâm thông quán chiếu tâm con và hướng dẫn con vượt qua nghịch cảnh (???)...Từ những lời dạy đó, con cảm thấy việc tu tập của bản thân có tiến bộ nhưng rất chậm và trong con còn quá nhiều lậu hoặc, đặc biệt là dục ái (!!!)...Khi vào Lý Gia, qua sự giáo dạy của Thầy, con mới biết những điều vị thầy ấy đã quán chiếu và dạy con trước đây là Tâm tông (???)..." !!! (Đoạn văn trong thư đã được mình lược bỏ những phần không cần thiết, liên hệ đến cá nhân, biên tập lại...Chỉ giữ lại nội dung liên quan để làm đương cơ cho bài viết hôm nay - Các chấm hỏi (???) và chấm than (!!!) do mình thêm vào...Mong tác giả bức thư thông cảm) !!!

Đọc đến đây, mình khởi lên một số thắc mắc thông qua những gì bạn ấy trình bày:

- "Bản thân có tiến bộ" ??? Tiến bộ ấy gồm những gì, có liên quan đến các mục tiêu của đạo pháp hay không ???

- Dùng Tâm tông để giáo hoá, sao học Tâm tông mà còn "quá nhiều lậu hoặc, đặc biệt là dục ái" ???

- Sau thời gian dài tu tập, những thứ cơ bản cần đoạn tận như "lậu hoặc và dục ái" vẫn không đoạn tận...Sao gọi là "tiến bộ" ???

Sau khi đặt các nghi vấn nêu trên, mình nhận ra bạn ấy đã hiểu sai khái niệm Tâm tông cũng như các mục tiêu của đạo pháp...Nhân đương cơ hôm nay, mình xin trao đổi một vài nét tiêu biểu về Giáo tông, Tâm tông và các mục tiêu của Phật đạo...!!!

Giáo tông, Tâm tông và các mục tiêu của đạo pháp là gì ???

Giống như khẩn hoang, trước một đống hổ lốn từ thế giới tự nhiên...Muốn biến khu vực ấy thành vườn ruộng để canh tác, cư trú...Có hai biện pháp:

1- Trường hợp bình thường: Người ta dùng sức lao động...lần lượt, chặt bỏ cây cối, san bằng mảnh đất, vệ sinh, cày cuốc sau đó gieo trồng...!!! Việc làm này mất nhiều thời, đòi hỏi cần cù và thực hiện theo thứ lớp...!!!

2- Trường hợp đặc biệt: Có người với sức mạnh phi thường, sau khi được hướng dẫn các công đoạn trên...Người ấy chỉ cần một lần vung tay, mảnh đất trên đã trở thành vườn ruộng sẵn sàng cho việc canh tác...!!!

Từ hai ví dụ trên...Ta có thể hiểu trong nền giáo dục của Phật đạo có hai cách giáo hoá giúp người thành tựu ba mục tiêu của giáo pháp gồm: Chấm dứt lậu hoặc, chứng Niết bàn và thành tựu trí tuệ...Hai cách giáo hoá đó là Giáo tông và Tâm tông...!!!

Trong quá trình giáo hoá, tuỳ căn cơ, người thầy sẽ sử dụng một trong hai cách nêu trên để giúp học trò thành tựu ba mục tiêu của đạo pháp...!!!

- Giáo tông: Giúp người học tập như pháp để từng bước khẩn hoang mảnh đất tâm thức và hoàn thành các mục tiêu tiếp theo...!!!

- Tâm tông: Giúp người có sức mạnh phi thường, sử dụng sức mạnh ấy để trong sát na có thể khẩn hoang xong mảnh đất tâm thức, cũng như sau đó hoàn thành các mục tiêu tiếp theo...!!!

Trong hai cách thức vừa nêu, dù Giáo tông hay Tâm tông, sau khi học tập (Giáo tông) hoặc được khai thị (Tâm tông) đều cho ra kết quả giống nhau, đó là lần lượt thành tựu ba mục tiêu cơ bản của Phật đạo...!!! Những cách dạy và học nào không giúp người thành tựu các mục tiêu cơ bản của đạo pháp đều chẳng phải Giáo tông và Tâm tông trong đạo pháp...!!!

Trên đây là vài nét tiêu biểu về Giáo tông và Tâm tông...Trong những lần sinh hoạt định kì sắp tới, mình sẽ giảng giải chi tiết, cụ thể về hai loại hình dạy và học này...Các bạn chú ý tham gia...!!!

Chúc mọi người an vui, tinh tấn...!!!

17/07/2026
LÝ TỨ