Vọng Tưởng Khi Ngồi Thiền !!!

Các bạn !!!

Trong tuần, mình nhận được thắc mắc của bạn đọc Nguyễn Quang Sáng ở Hà Nội...!!! Nội dung như sau:

Chào thầy Lý Tứ, tôi có một số câu hỏi nhờ thầy giải đáp:

1. Khi ngồi thiền tôi quan sát vọng tưởng đến rồi đi. Khi dừng dừng quan sát thì vọng tưởng lại khởi. Thưa thầy vọng tưởng từ đâu sinh? Có cách nào để tịch diệt tận gốc được nó?

2. Một hành giả khi thực hành thiền tứ niệm xứ thì điều gì là quan trọng nhất cần lưu ý? Nên bắt đầu quán yếu tố nào trước? Có cần tuần tự theo thứ tự Thân, Thọ, Tâm, Pháp − thành tựu thứ này mới đến thứ kia không?

3. Câu kệ về thiền quán:

Thở vào tâm tĩnh lặng
Thở ra miệng mỉm cười
An trú trong hiện tại
Giây phút đẹp tuyệt vời

Theo thầy những phép thực hành trong bài kệ trên có phù hợp với tinh thần thiền quán mà Đức Phật đã dạy không? Tại sao?

Cảm ơn thầy, rất mong nhận được câu trả lời từ thầy.

18/10/2025 − 14:54:15 − Nguyễn Quang Sáng − Hà Nội.

Mình xin trả lời thắc mắc của bạn Nguyễn Quang Sáng như sau:

- Hỏi:

“1. Khi ngồi thiền tôi quan sát vọng tưởng đến rồi đi. Khi dừng quan sát thì vọng tưởng lại khởi. Thưa thầy vọng tưởng từ đâu sinh? Có cách nào để tịch diệt tận gốc được nó?”

- Trả lời:

a) Vọng tưởng do mê (không giác ngộ) sanh...!!!

b) Muốn tịch diệt vọng tưởng, phải học tập đúng chánh pháp để giác ngộ...!!! Khi tâm thức đã giác ngộ, vọng tưởng “vĩnh viễn không sanh”... Giống như trời sáng, bóng đêm tự biến mất...!!!

- Hỏi:

“2. Một hành giả khi thực hành thiền tứ niệm xứ thì điều gì là quan trọng nhất cần lưu ý? Nên bắt đầu quán yếu tố nào trước? Có cần tuần tự theo thứ tự Thân, Thọ, Tâm, Pháp − thành tựu thứ này mới đến thứ kia không?”

- Trả lời:

a) Muốn thực hành (quán) Tứ niệm xứ thành công... Người thực hành phải thấu suốt các điều (quan trọng) sau:

* Tứ niệm xứ là gì...???

* Vì sao phải quán Tứ niệm xứ mà không quán niệm xứ thứ năm...???

* Bản chất Tứ niệm xứ là gì...???

* Vì sao ta mê Tứ niệm xứ...???

* Có mấy tầng bậc quán Tứ niệm xứ...???

* Công dụng (kết quả) của mỗi tầng quán...???

* Thời điểm hiện tại, ta nên quán tầng nghĩa Tứ niệm xứ nào cho phù hợp với mục tiêu trước mắt...???

* Các dấu hiệu quán Tứ niệm xứ thành công ra sao...???

Tóm lại, chưa thấu suốt các điều nêu trên mà dụng công tu tập, chẳng khác người tinh tấn bước đi mà chẳng biết mình đi đâu, đến đâu cũng như ta đến nơi ấy để làm gì...!!!

b) Tuỳ vào tâm nguyện, mục tiêu tu hành và đạo chủng tánh của mỗi người, v.v... Bậc đạo sư sẽ định hướng cho người đó quán niệm xứ nào trước, niệm xứ nào sau, thời điểm nào thay đổi  tầng quán...!!!

- Hỏi:

“3. Câu kệ về thiền quán:

Thở vào tâm tĩnh lặng
Thở ra miệng mỉm cười
An trú trong hiện tại
Giây phút đẹp tuyệt vời

Theo thầy những phép thực hành trong bài kệ trên có phù hợp với tinh thần thiền quán mà Đức Phật đã dạy không? Tại sao?”

- Trả lời:

a) Trong các kinh điển của Phật... Mình chưa (hoặc không) thấy kinh nào Phật dạy, “người tu hành miệng phải mỉm cười”...!!! 

Chỉ thấy Phật dạy: “Đặt chánh niệm trước mặt, nội tĩnh nhất tâm, v.v...” !!!

b) Người chưa giác ngộ, trong từng sát na của quá khứ, hiện tại, vị lai đều là những “sát na mê muội”... Chưa giác ngộ mà “an trú trong hiện tại” là chấp nhận “an trú trong mê muội”...!!!

c) Phật dạy: “Hiện tại không dừng” do tâm thức phàm phu sanh diệt liên tục... Như vậy, “an trú trong hiện tại” là “an trú ở đâu” ???

Nguyễn Quang Sáng và bạn đọc thân mến!!!

Hi vọng, những giải thích vừa rồi, có thể giúp các bạn hiểu ra điều gì đó từ các thắc mắc...!!!

Chúc các bạn an vui, tinh tấn, thành công trong đạo pháp...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ mọi người...!!!

19/10/2025

LÝ TỨ